پير جمال الدين محمد اردستانى

22

شرح الكنوز و بحر الرموز ( فارسى )

جمالى دهلوى معروف به درويش جمالى يا ملا جمالى خلط كرده و او را تحت عنوان فضل اللّه جمالى دهلوى معروف به پيرجمال اردستانى معرفى نموده است . « 1 » ) و امّا در منابع ديگر از قبيل : كشف الظنون ، « 2 » معجم المؤلفين ، « 3 » هدية العارفين ، « 4 » رياض العارفين ، « 5 » احسن التواريخ ، « 6 » الذريعه « 7 » و آتشكدهء اردستان « 8 » نام وى را محمد گفته‌اند . در همين مورد ، مؤلف آتشكدهء اردستان آورده : آنچه نگارنده تحقيق و تتبع و دريافته‌ام نام اصلى وى همان محمد است به‌خصوص كه در شجره‌نامهء خانوادگى آنان نيز مسطور است كه در جغرافياى اردستان در طايفهء محمّد شفيع ، به تفصيل نگاشته شده است و احمد كه در طرائق الحقائق ذكر شده اشتباهى است كه از دو منشاء حاصل گرديده يكى اينكه پسر پيرجمالى كمال الدين محمد بوده و ديگر اينكه چون لقب طريقت وى محمد شاه بوده تصور كرده‌اند نام او احمد است درضمن كوچه و خانه‌اى نيز در اردستان وجود دارد كه بنام محمد شاه خوانده مىشود و معروف است اين خانه مسكن پيرجمالى بوده است . « 9 » خود پيرجمال نيز به نحو مبهمى در شرح الكنوز به نام خود اشاره كرده كه باز هم مشخص نيست نامش احمد بوده يا محمد : به نام خودم خواند آن دم رسول * كه بودم ز خود بس گران و ملول محمد مرا نام احمد نهاد * چو عودم به قربتگه شه فتاد « 10 » سال تولد وى نيز مشخص نيست ، منتها مؤلف آتشكدهء اردستان بنا بر مطلبى كه در رسالى هجدهم مرآة الافراد آمده و در آن پيرجمال گفته : « اين فقير پنجاه سال است كه غزا

--> ( 1 ) . همان ، ج 3 ، ص 244 ، براى آشنايى بيشتر با فضل اللّه جمالى دهلوى ر . ك : تاريخ ادبيّات در ايران ، ج 3 ، ص 1619 . ( 2 ) . كشف الظنون ، ج 2 ، ص 47 . ( 3 ) . معجم المؤلفين ، ج 8 ، ص 230 . ( 4 ) . هدية العارفين ، ج 2 ، ص 208 . ( 5 ) . رياض العارفين ، ص 85 . ( 6 ) . احسن التواريخ ، ص 848 . ( 7 ) . الذريعه ، 1 / 9 ، ص 161 . ( 8 و 9 ) . آتشكدهء اردستان ، بخش دوم ، ص 384 . ( 10 ) . ر . ك . شرح الكنوز ( همين كتاب ) ، ص 117 .